”คิบิดังโงะ (黍団子)” หรือ “คิบิดังโงะ (吉備団子)” เรื่องของขนมที่ถูกเอามาโยงกับนิทานเรื่องโมโมทาโร่

”คิบิดังโงะ (黍団子)” หรือ “คิบิดังโงะ (吉備団子)” เรื่องของขนมที่ถูกเอามาโยงกับนิทานเรื่องโมโมทาโร่

จากที่คราวที่แล้วได้พูดถึงขนมดังโงะไป พอดีมานึกถึงคำว่า “คิบิดังโงะ” ของกินที่ปรากฏในนิทานเรื่องโมโมทาโร่ ก็เลยอยากจะพูดถึงคำว่า “คิบิดังโงะ” ที่เขียนได้เป็นสองอย่าง ซึ่งเหมือนจะเป็นสิ่งเดียวกันหรือเปล่าก็ไม่รู้ ดังนี้ครับ

คิบิดังโงะ (黍団子)

อย่างที่ได้กล่าวไว้ก่อนแล้วว่าคนสมัยโบราณนั้น ธัญพืชอะไรที่เอามาหุงกินเป็นเมล็ด (อย่างข้าวเจ้า) ไม่ได้ เขาก็เอามาบดเป็นแป้ง ใส่น้ำ นวดๆ แล้วไปนึ่งไปต้มให้มันคงรูปเอามากินได้ นั่นคือ “ดังโงะ” ยุคโบราณจริงๆ ที่คนแต่ก่อนเขาเอามากินเป็นอาหารต่างข้าว (ก่อนจะคลี่คลายกลายเป็นขนมเซ่นไหว้จนถึงขนมกินเล่น) “คิบิดังโงะ” แปลตรงตัวก็คือดังโงะที่ทำจากคิบิ (黍 ข้าวฟ่างไม้กวาด) ซึ่งเชื่อกันว่ามีของกินตัวนี้มาแต่ศตวรรษที่ 15 หรือเก่าแก่กว่านั้น ดังปรากฏคำว่า “คิบิดังโงะ” (黍團子) ในหนังสือ “ยามะชินะเคะไรกิ” (山科家礼記)

คิบิดังโงะ (吉備団子)

ถ้าแปลตรงตัวก็อาจแปลได้ว่าคือ “ดังโงะของแคว้นคิบิ” (吉備国 อยู่ในพื้นที่จังหวัดโอคายามะในปัจจุบัน) ซึ่งมีเรื่องเล่าโยงไปถึงศาลเจ้าคิบิทสึ (吉備津神社) ว่าสมัยก่อนนั้นเป็นขนมแจกเลี้ยงคนมาไหว้ศาลเจ้า แต่ก็มีเอกสารบางอันบอกว่าคิบิดังโงะนั้นเป็น “ของขาย” ที่ศาลเจ้า “คิบิดังโงะ” ของจังหวัดโอคายามะสมัยนี้ทำจากแป้งข้าวเหนียวใส่น้ำตาลแล้วทำขึ้นรูปเป็นทรงกลมๆ แบนๆ คล้ายหมากล้อม อาจมีใส่แป้งข้าวฟ่างบ้างหรือไม่ใส่ก็ได้

 

แล้ว “คิบิดังโงะ” ในเรื่องโมโมทาโร่ล่ะ?

ในนิทานเรื่องโมโมทาโร่นั้น โมโมทาโร่ได้เอา “คิบิดังโงะ”ให้สุนัข ไก่ฟ้า และลิงได้กินแล้วได้พวกนี้มาเป็นเพื่อน ในยุคเมจิก็มีผู้ผลิตขนมหัวใสทำการตลาดด้วยการเอานิทานโมโมทาโร่มาโยงเพื่อขายคิบิดังโงะมาแล้ว แต่ว่ามีข้อพิจารณาว่าจนถึงศักราชเก็นโรคุ (元禄 คือปี พ.ศ. 2231 ถึง 2247) ดังโงะในนิทานเรื่องโมโมทาโร่นั้นไม่ใช่ “คิบิดังโงะ” แต่เป็นขนมจำพวก “โทดังโงะ” (十団子 คือขนมดังโงะร้อยเชือก)

Momotaro Hasegawa cover 1886
ภาพโมโมทาโร่เอาคิบิดังโงะให้สุนัข

อ้าวแล้วมันเปลี่ยนมาเป็น “คิบิดังโงะ”ได้ยังไง? บอกตรงๆ ผู้เขียนก็ ไม่รู้เหมือนกันครับ แต่ที่แน่ๆ คำว่า คิบิดังโงะ ที่เป็นขนมของแคว้นคิบิ ถูกเอาไปโยงกับคำว่าคิบิดังโงะที่หมายถึงดังโงะแป้งข้าวฟ่าง แล้วก็เอาไปโยงกับโมโมทาโร่ สร้างจุดขายทางการตลาดไปเรียบร้อยแล้วในฐานะ “ของดีจังหวัดโอคายามะ”

 

บอกตรงๆ ว่างงเหลือหลาย ขอจบดื้อๆ เท่านี้ก่อนนะครับ สวัสดีครับ      สล็อตเว็บตรงไม่ผ่านเอเย่นต์